Feeds:
Posts
Comments

Posts Tagged ‘Λεωνίδας Φιλιππίδης’

 

 


Τώρα που ολοκλήρωσα την παρουσίαση του τομιδίου, νομίζω πως μπορώ να ανακεφαλαιώσω.

Έχω τέσσερις βασικές ενστάσεις στην κεντρική ιδέα του δοκιμίου:

α) Η χρήση της “προτύπωσης” (όπως ανέφερα και στην εισαγωγή) είναι υπερβολικά παρακινδυνευμένη. Η χρήση της είναι πονηρή όταν χρησιμοποιείται εντός του ίδιου θεολογικού συστήματος που την εφηύρε· πόσο μάλλον όταν προσπαθεί κάποιος να την εφαρμόσει έξω από αυτό. Η αδυναμία της φαίνεται στα χωρία των οποίων την ερμηνεία έκρινα παρακινδυνευμένη. Επίσης πάσχει και από το ότι είναι επιχείρημα εσωτερικής κατανάλωσης: Αν δεν την ασπάζεσαι ως έγκυρη θεολογική έννοια, δεν πρόκειται να σε πείσει.

β) Η έννοια της “προφητείας” είναι πάντα προβληματική, ειδικά όταν πας να εμπλέξεις θρησκεύματα τα οποία βρίσκονταν αρκετά κοντά γεωγραφικά. Έτσι, για παράδειγμα, είναι προβληματικό να ισχυριστείς πως ο Ζωροαστρισμός περιέχει προφητείες για το Χριστιανισμό, όταν είναι γνωστό πως ο Ιουδαϊσμός αλληλεπίδρασε με τα μεσοποταμιακά θρησκεύματα πολύ πριν την εμφάνιση του Χριστιανισμού. Αντίστροφα, όταν το θρήσκευμα (ή η πηγή) είναι νεότερο ή συνυπήρξε με το Χριστιανισμό και τον Ιουδαϊσμό, είναι δύσκολο να επιβεβαιωθεί ότι δεν υπήρξε μεταφορά στοιχείων από τους πρώτους στο δεύτερο. Δεν νομίζω πως είναι παράξενο πως οι λιγότεροι παραλληλισμοί με το Χριστιανισμό υπάρχουν στα κινεζικά θρησκεύματα, ενώ αυξάνονται στη λεκάνη της Μεσογείου.

Συνέχεια »

Read Full Post »


Και φτάνουμε στην τελευταία ενότητα του Φιλιππίδη για τους Κέλτες. Για αυτούς δεν έχει να μας πει και πάρα πολλά πέρα από ένα λιτό…

Και σ’ αυτούς η γέννηση Θεού προσδοκόταν απ’ την παρθένα θεά Ίσιδα, την οποία αυτοί λάτρευαν στα άδυτα των θυσιαστηρίων τους κατά την εποχή της συγκρητιστικής ανάμιξης των θεών.

Ούτε καν παραπομπή δεν έχουν διατηρήσει οι επιμελητές για αυτή την τρομερή δήλωση, οπότε θα πρέπει να στραφούμε αλλού για να την ελέγξουμε.

Δυστυχώς ελάχιστα στοιχεία υπάρχουν πέρα από νεοπαγανιστικές πηγές, οι οποίες δεν μπορούν να θεωρηθούν και οι πλέον αξιόπιστες. Είναι γεγονός ότι η λατρεία της Ίσιδας είχε φτάσει μέχρι τις βρετανικές νήσους την περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αλλά κατά πόσον η Ίσιδα θεωρούνταν ότι θα γεννήσει μελλοντικά το Θεό δεν μπορώ να το ελέγξω.

Οι Κέλτες νεοπαγανιστές φαίνεται να προσπαθούν να συνδέσουν την Ίσιδα με την κέλτικη θεότητα Μόριγκαν, θεά του πολέμου, της διχόνοιας και της κυριότητας (αλλά και της νύχτας, της προφητείας και του πνευματισμού, στους New Age κύκλους).


πηγή: EPONA.net
(κλικ για μεγέθυνση)

Επίσης ενδέχεται σε χαμένη τοιχογραφία της Πομπηίας να απεικονίζεται η Ίσιδα μαζί με την Επόνα, θεότητα της γονιμότητας και των ζώων. Η σχέση της Ίσιδας ως θεότητας της νεκρανάστασης με την Επόνα, ως θεότητα της φύσης, δεν φαντάζει ιδιαίτερα παράδοξη.

Ελλείψει πηγής και αδυναμίας επιβεβαίωσης, θα πρέπει να κατατάξω αυτό τον ισχυρισμό στους εντελώς αστήρικτους.

Read Full Post »


Κικέρωνας, “Περί Προφητείας”

Ο Κικέρων , αναφέροντας, ότι οι αρχαίοι χρησμοί των Σιβυλλών είχαν αναγγείλει την έλευση ενός Βασιλέα, τον οποίο όφειλαν να αναγνωρίσουν εκείνοι, που ήθελαν να σωθούν , προβλέπει μία εποχή, κατά την οποία “παντού θα κυβερνά του λοιπού ένας Διδάσκαλος και Κυρίαρχος, ο Θεός”. Αλλού δε τονίζει, ότι δεν είναι καθόλου αδύνατο να κατέβει ο Θεός από τον ουρανό, ο Οποίος θα επισκεφθεί τους ανθρώπους και θα συναναστραφεί με αυτούς ως θεάνθρωπος, και ερωτά: “Εάν τούτο υπάρχει στα βιβλία, προς ποιον άνθρωπο και προς ποιον χρόνο υπάρχει;”

Ο συγγραφέας ξεκινά την ανάλυσή του για την Αρχαία Ρώμη με μια αναφορά στο έργο “Περί προφητειών” του Κικέρωνα. Εκεί μας πληροφορεί τα διπλανά θαυμαστά και μάλιστα με παραπομπή. Βέβαια, μια ανάγνωση του πρωτοτύπου τον αφήνει ξεκρέμαστο. Ας αφήσω τον Κικέρωνα να τα πει μόνος του:

Συνέχεια »

Read Full Post »


Προχωράμε στο τμήμα του κειμένου που αναφέρεται σε προφητείες από την αρχαιοελληνική γραμματεία.

Αλλ’ εκεί, όπου η θεανθρώπινη προσδοκία εκδηλώνεται με μεγάλη ενάργεια είναι ο αρχαίος Ελληνικός κόσμος.

Έτσι όπως σχολιάζει ο Φιλιππίδης, θα περίμενε κανείς αυτό το κεφάλαιο να είναι το μεγαλύτερο, αλλά φευ, σχολιάζει μόνο 5 αποσπάσματα και από αυτά τα τρία προέρχονται από τον Πλάτωνα (το ένα από πιθανώς ψευδεπίγραφο).

Μετά από μια μακροσκελή εισαγωγή, η οποία έχει σκοπό να υπενθυμίσει στον αναγνώστη πως οι Αρχαίοι Έλληνες γενικά πίστευαν πως οι θεοί κατεβαίνουν στη γη με ανθρώπινη μορφή, ο συγγραφέας προχωρά στη συζήτηση αποσπασμάτων.

Ένεκα τούτου και η προσδοκία θεανθρώπου λυτρωτού, “σωτήρα”, προβάλλει πιο έντονη και πιο έκδηλη στους αρχαίους Έλληνες. Αυτόν αναζητούντες στο πέρασμα των αιώνων, τον Ένα ύψιστο και μόνο Αληθινό Θεό, και ανικανοποίητοι από τους φανταστικούς θεούς, τους οποίους συνεχώς έπλαθαν λόγω αυτής της αναζήτησης, προσδοκούν και προαναγγέλλουν, ότι θα κατέλθει κάποτε ο Αναζητούμενος υπό μορφή ανθρώπου ως θεάνθρωπος σωτήρας και λυτρωτής, διότι με αυτόν τον τρόπο μόνο δύναται να γίνει γνωστός ο Θεός από τον άνθρωπο: δια της πραγματικής ενανθρωπήσεώς Του και δια της αυτοαποκαλύψεώς Του.

Αρκούν τα αποσπάσματα που παραθέτει ο συγγραφέας για να στηρίξουν αυτή την βαρύγδουπη δήλωση; Ας το κρίνετε εσείς, αλλά η προσωπική μου άποψη είναι ότι τα στοιχεία που παραθέτει είναι ανεπαρκέστατα και στην ένταση και στην ποσότητα. Αλλά ας τα διαβάσουμε:

Συνέχεια »

Read Full Post »


Αφήνουμε στην άκρη τώρα την Άπω Ανατολή και πλησιάζουμε στα καθ’ημάς. Σειρά έχει ο Ζωροαστρισμός, μια θρησκεία που είναι βέβαιο πως θα έχει πολύ ψωμί. Ως θρησκεία είναι παλαιότερη του Χριστιανισμού, γεννήθηκε και επικράτησε στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της Μέσης Ανατολής και ομολογουμένως επηρέασε όλες τις μεγάλες θρησκείες εκεί, συμπεριλαμβανομένου και του Χριστιανισμού, μέινστρημ και γνωστικιστικού, του Ιουδαϊσμού, του Ισλαμισμού κ.λπ.

Βέβαια, εκεί που ένας αρχαιολόγος βλέπει ενδεχομένως πολιτισμική αλληλεπίδραση, ο θεολόγος βλέπει μεσσιανική προσμονή και προτύπωση (αν όχι προφητεία). Εύλογο και επίσης μη επιλύσιμο, ειδικά στην περίπτωση του Ζωροαστρισμού.

Ο Ζωροαστρισμός είναι μια μανιχαϊστική θρησκεία με δύο αντιμαχόμενες θεότητες του Καλού (Ahura Mazda/Ohrmazd/Ωρομάσδης) και του Κακού (Angra Mainyu/Ahriman/Αριμάν) και με ιδιαίτερη εσχατολογική μυθολογία που θυμίζει έντονα τη χριστιανική εσχατολογία. Συγκεκριμένα έχουμε έναν καλό θεό που φτιάχνει ένα καλό σύμπαν, το οποίο όμως διαφθείρεται από το κακό, αλλά στο τέλος θα έρθει ένας σωτήρας για να επαναφέρει τον κόσμο στην αρχική του κατάσταση. Σε αυτόν τον σωτήρα επικεντρώνεται η απολογητική απόπειρα του Φιλιππίδη και εύλογα καθώς οι παραλληλισμοί βγάζουν μάτι.

Υπάρχει ένα σημαντικό πρόβλημα όμως: η εσχατολογία του Ζωροαστρισμού εντοπίζεται κυρίως σε κείμενα που είναι γνωστό ότι ήλθαν στην τελευταία τους μορφή κατά τον 9ο αιώνα μ.Χ..

Συνέχεια »

Read Full Post »

Older Posts »