Feeds:
Posts
Comments

Posts Tagged ‘Θεοσέβεια’

Σήμερα είναι 19 Οκτωβρίου και σαν σήμερα το 1784 γεννήθηκε ο Θεόφιλος (κατά κόσμον Θωμάς) Καΐρης (να πω την αλήθεια, προτιμώ τις επετείους γέννησης και όχι θανάτου· έχουν πολύ πιο ωραίο συμβολισμό). Ποιος ήταν ο κύριος αυτός;

Όποιος έχει ασχοληθεί με την νεότερη ελληνική ιστορία ίσως έχει ακούσει να αναφέρεται το όνομα του Θεόφιλου Καΐρη (ενδεχομένως όχι κολακευτικά). Ο Θεόφιλος Καΐρης γεννήθηκε, όπως είπαμε, το 1784 και πέθανε το 1853 στη φυλακή. Αν και είχε σπουδαία δραστηριότητα στο χώρο της πολιτικής και της εκπαίδευσης, τόσο κατά τη διάρκεια των ζυμώσεων για την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους, αλλά και μετά αυτής, έμελλε να μείνει γνωστός ως ο μοναδικός επιφανής Έλληνας ντεϊστής που ουσιαστικά ξέκοψε από το ορθόδοξο δόγμα όντας κληρικός ο ίδιος (κάτι που η Ορθόδοξη Εκκλησία ποτέ της δεν χώνεψε).

Την προσωπική του αυτή θρησκευτική φιλοσοφία, την οποία ονόμαζε “Θεοσέβεια”, την πλήρωσε με ιδιαίτερη έχθρα τόσο από το εκκλησιαστικό κατεστημένο της εποχής (αναμενόμενο), αλλά και από το διαπλεκόμενο με αυτήν πολιτικό σύστημα, το οποίο δεν καλοέβλεπε και τις φιλελεύθερες αποχρώσεις που εμπεριείχε ο Θεοσεβισμός.

Δικάστηκε, φυλακίστηκε, εξορίστηκε, αναθεματίστηκε από Ιερά Σύνοδο και Πατριαρχείο Κων/πόλεως (“Περί της νεωστί αναφανείσης αντιχρίστου διδασκαλίας του Θεοσεβισμού”), απελάθηκε, επανήλθε στην Ελλάδα, ξανακαταδικάστηκε και φυλακίστηκε, αφήνοντας την τελευταία του πνοή στη φυλακή της Σύρου· θύμα μιας διαδικασίας που ήταν ιεροεξεταστική σε όλα πλην του ονόματος. Οι δε συμπατριώτες του, για του δείξουν την αγάπη τους, ξέθαψαν το πτώμα του, το σχίσανε και γεμίσανε την κοιλιά του με ασβέστη (για να μην αναστηθεί ως βουρδούλακας, ενδεχομένως;) Ο Άρειος Πάγος τον αθώωσε 8 μέρες μετά το θάνατό του, ενδεχομένως σε μια προσπάθεια να νίψει ιστορικά τας χείρας του, μιας και σίγουρα η απόφαση δεν έδρασε αναστατικά.

Το παρακάτω απόσπασμα από το βιβλίο του Καΐρη “Φιλοσοφικά” (§§ 474-491) συμπυκνώνει όλη τη θεολογική του σκέψη. Προφανώς έχει πολλές ομοιότητες με τις ντεϊστικές φιλοσοφίες της Ευρώπης και των ΗΠΑ (εμφανές σε όποιον έχει διαβάσει την “Εποχή της Λογικής” του Thomas Paine) και πολλές αδυναμίες (άλλωστε, αν συμφωνούσα με τα επιχειρήματα του Καΐρη θα ήμουνα ντεϊστής), αλλά οι ιδέες που παρατίθενται στο κείμενο και γράφτηκαν στα μέσα του 1800 είναι σημαντικές, κατ’εμέ, για δύο λόγους: ήταν ίσως η τελευταία φορά που το θρησκευτικό συναίσθημα στην Ελλάδα προσπάθησε να ανέβει εξελικτικό σκαλοπάτι και η φιλοσοφία αυτή δεν εδραζόταν στην απλή αντίδραση στο κατεστημένο και στον αντικληρικαλισμό.

Συνέχεια »

Read Full Post »