Feeds:
Posts
Comments

Archive for the ‘Το Ακίνητο πρώτο κινούν’ Category


Also ist das höchste Gut in der Welt nur möglich, so fern eine oberste Ursache der Natur angenommen wird, die eine der moralischen Gesinnung gemäße Causalität hat. Nun ist ein Wesen, das der Handlungen nach der Vorstellung von Gesetzen fähig ist, eine Intelligenz (vernünftig Wesen) und die Causalität eines solchen Wesens nach dieser Vorstellung der Gesetze ein Wille desselben. Also ist die oberste Ursache der Natur, so fern sie zum höchsten Gute vorausgesetzt werden muß, ein Wesen, das durch Verstand und Willen die Ursache (folglich der Urheber) der Natur ist, d. i. Gott.

Συνεπώς το summum bonum [“υπέρτατο καλό”] είναι δυνατόν σε ένα κόσμο μόνο υποθέτοντας ένα υπέρτατο Ον ως αιτία της ηθικής. Ένα ον που μπορεί να ενεργεί βάσει της σύλληψης νόμων είναι ευφυές (ένα έλλογο ον) και η αιτιότητα ενός τέτοιου όντος βάσει αυτής της σύλληψης νόμως είναι η θέλησή του· άρα η υπέρτατη αιτία της φύσης, που πρέπει να προϋποτεθεί ως συνθήκη του summum bonum, είναι ένα ον που είναι η αιτία της φύσης βάσει ευφυΐας και θελήσεως και κατα συνέπεια συγγραφέας της [φύσης], που είναι ο Θεός.

Immanuel Kant, Kritik der praktischen Vernunft,
βιβλίο ΙΙ, κεφ. V, σελ.125 (γραμμες 15-22), 1788
Βάσει της Αγγλικής μετάφρασης του Thomas Kingsmill Abbott

Τα ηθικά επιχειρήματα, η τελευταία μεγάλη κατηγορία των επιχειρημάτων υπέρ της ύπαρξης Θεού, είναι δύο ειδών. Το πρώτο, όπως αναπτύσσεται στα κείμενα φιλοσόφων, π.χ. την “Κριτική του Πρακτικού Λόγου” του Immanuel Kant, υποστηρίζει πως υπάρχει ηθική τάξη στον κόσμο και πως η ύπαρξή της μπορεί να εξηγηθεί μονάχαρα από την ύπαρξη ενός θεϊκού νομοθέτη. Σε άλλα απολογητικά έργα το επιχείρημα παίρνει τη μορφή ισχυρισμού πως κάθε κρίση περί καλού και κακού προϋποθέτει την ύπαρξη Θεού, αφού μπορούμε να κρίνουμε το πόσο καλό είναι κάτι μόνο συγκρίνοντάς το με το Θεό, που είναι το ανώτερο καλό.

Συνέχεια »

Read Full Post »


Το αθροιστικό αποτέλεσμα αυτών των προσπαθειών να ερευνηθεί το κύτταρο, να ερευνηθεί η ζωή στο μοριακό επίπεδο, είναι μια δυνατή, καθαρή, διαπεραστική κραύγη που φωνάζει “σχεδιασμός!” […] Γιατί δεν αποδέχεται όλη η επιστημονική κοινότητα αυτή την εκπληκτική ανακάλυψη; Γιατί τον παρατηρούμενο σχεδιασμό όλοι τον χειρίζονται με σκεπτικιστικά γάντια; Το δίλημμα είναι ότι ενώ η μια πλευρά του ελέφαντα ονομάζεται ευφυής σχεδιασμός, η άλλη πλευρά μπορεί να ονομάζεται Θεός.

Michael Behe, Darwin’s Black Box, σελ.232-233,The Free Press, 1996.

Διακόσια χρόνια αργότερα και το επιχείρημα του σχεδιασμού έχει αλλάξει ελάχιστα. Η σύχρονη εκδοχή, που προτάθηκε από τον βιοχημικό Michael Behe, είναι σχεδόν ακριβώς ίδια με του Paley. Η μόνη διαφορά είναι ότι ο Behe παραδέχεται πως η εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει την περιοπλοκότητα σε μακροσκοπικό επίπεδο, που ο Paley τη θεωρούσε απόδειξη σχεδιασμού, και στρέφει το βλέμμα του στα μικροσκοπικά επίπεδα μέσα στα κύτταρα, στα μοριακά συγκροτήματα που ευθύνονται για λειτουργίες όπως η κίνηση των βακτηριδίων ή η πήξη του αίματος. Αυτές οι δομές, ισχυρίζεται ο Behe, είναι πολύ περίπλοκες για να έχουν παραχθεί με την εξέλιξη. Ο Behe ονομάζει αυτό το κριτήριο “μη ελαττώσιμη περιπλοκότητα”· αν ένα σύστημα αποτελείται από πολλά αλληλένδετα μέρη που όλα απαιτούνται για να τη λειτουργία του συστήματος, τότε αυτό το σύστημα δε θα μπορούσε να παραχθεί από σταδιακή εξέλιξη και πρέπει να έχει σχεδιαστεί.

Συνέχεια »

Read Full Post »


Υποθέστε πως περπατώντας σε ένα λιβαδι χτυπούσα το πόδι μου σε μία πέτρα και με ρωτούσανε πώς βρέθηκε η πέτρα εκεί. Θα μπορούσα να απαντήσω πως απ’όσο ξέρω θα μπορούσε να βρισκόταν εκεί ανέκαθεν· και ούτε θα μπορούσε να αποδείξει κανείς πως η απάντησή μου ήταν παράλογη. Αλλά υποθέστε πως έβρισκα ένα ρολόι στο έδαφος και με ρωτούσαν πώς βρέθηκε εκεί· σίγουρα δε θα απαντούσα με τον ίδιο τρόπο, ότι το ρολόι βρισκόταν εκεί ανέκαθεν. Αλλά γιατί αυτή η απάντηση κάνει για την πέτρα και όχι για το ρολόι; Γιατί επιτρέπεται στην πρώτη περίπτωση και όχι στη δεύτερη; Γι’αυτό το λόγο και για κανένα άλλο: όταν μελετήσουμε το ρολόι, βλέπουμε, αντίθετα με την πέτρα, πως έχει πολλά τμήματα τοποθετημένα μαζί για ένα σκοπό, π.χ. για να παράγουν κίνηση, ώστε να δείχνουν την ώρα της ημέρας και αν τα διάφορα μέρη ήταν τοποθετημένα διαφορετικά, τότε δεν θα παραγόταν κίνηση και δε θα εξυπηρετούσε το σκοπό που έχει τώρα.

William Paley, Natural Theology, σελ.1-2, Εκδ. R. Faulder, 1802

Η τρίτη μεγάλη κατηγορία επιχειρημάτων υπέρ της ύπαρξης του Θεού είναι τα τελεολογικά επιχειρήματα, γνωστά και ως επιχειρήματα εκ σχεδιασμού. Αυτό το επιχείρημα, που στην καλύτερη μορφή του εμφανίστηκε στα έργα του William Paley, είναι παράδειγμα επιχειρήματος βάσει αναλογίας. Στηρίζεται στο ότι τα ανθρώπινα κατασκευάσματα συχνά έχουν πολλά μέρη τα οποία δουλεύουν μαζί για να παράξουν ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα, το οποίο είναι οφθαλμοφανώς ορθό. Το επιχείρημα συνεχίζει πως και ο κόσμος εμφανίζει παρόμοια χαρακτηριστικά, οπότε πρέπει να έχει δημιουργηθεί από έναν ευφυή δημιουργό, ένα ον πολύ ανώτερο από άνθρωπο, μιας και ο κόσμος είναι σαφώς ανώτερος από ο,τιδήποτε έχει σχεδιάσει άνθρωπος. Αυτή η ευφυΐα που κρύβεται πίσω από τη φύση, συμπεραίνει, μπορεί να είναι μόνο ο Θεός.

Συνέχεια »

Read Full Post »


Βάσει της ίδιας της φύσης της υποθέσεως, ως αιτία του χώρου και του χρόνου, αυτή η υπερφυσική αιτία πρέπει να είναι ένα αναίτιο, αμετάβλητο, άχρονο και άυλο ον το οποίο δημιούργησε το σύμπαν. Πρέπει να είναι αναίτιο αφού δεν μπορεί να υπάρχει μια άπειρη αλληλουχία αιτιών. Πρέπει να είναι άχρονο και άρα και αμετάβλητο (τουλάχιστον εντός του σύμπαντός μας) επειδή δημιούργησε το χρόνο. Επειδή δημιούργησε και τον χώρο πρέπει να τον υπερβαίνει και κατά συνέπεια να είναι άυλο, μη φυσικό και υλικό.

William Lane Craig, God? A Debate between a Christian and an Atheistσελ.5, Oxford University Press, 2004

Η σύγχρονη εκδοχή του επιχειρήματος του Ακινάτη είναι γνωστή ως “Κοσμολογικό Επιχείρημα του Καλάμ.” Πιο εκλεπτυσμένο από το κλασσικό οντολογικό επιχείρημα, το επιχείρημα του Καλάμ αρχικά προτάθηκε από μουσουλμάνους θεολόγους, αλλά σήμερα χρησιμοποιείται από χριστιανούς απολογητές όπως ο William Lane Craig και προσπαθεί να αποφύγει την κατηγορία της ειδικής έκκλησης που κατέτρεχε τον προκάτοχό του. Συνήθως παίρνει την ακόλουθη μορφή:

  1. Ένα ουσιαστικό άπειρο δεν μπορεί να υπάρξει στην πραγματικότητα.
  2. Άρα ένας άπειρος αριθμός γεγονότων δεν μπορεί να έχει συμβεί μέχρι το παρόν.
  3. Άρα το σύμπαν ξεκίνησε να υπάρχει.
  4. Ότι ξεκινά να υπάρχει έχει μια αιτία.
  5. Άρα το σύμπαν έχει αιτία.

Συνέχεια »

Read Full Post »


Invenimus enim in istis sensibilibus esse ordinem causarum efficientium, nec tamen invenitur, nec est possibile, quod aliquid sit causa efficiens sui ipsius; quia sic esset prius seipso, quod est impossibile. Non autem est possibile quod in causis efficientibus procedatur in infinitum. Quia in omnibus causis efficientibus ordinatis, primum est causa medii, et medium est causa ultimi, sive media sint plura sive unum tantum, remota autem causa, removetur effectus, ergo, si non fuerit primum in causis efficientibus, non erit ultimum nec medium. Sed si procedatur in infinitum in causis efficientibus, non erit prima causa efficiens, et sic non erit nec effectus ultimus, nec causae efficientes mediae, quod patet esse falsum. Ergo est necesse ponere aliquam causam efficientem primam, quam omnes Deum nominant.

Στον κόσμο των αισθήσεων υπάρχει μια αλυσίδα επαρκών αιτίων. Δεν υπάρχει γνωστό προηγούμενο (ούτε και είναι δυνατόν να υπάρξει) πράγματος που να έχει βρεθεί να είναι επαρκές αίτιο του εαυτού του, διότι θα προηγείτο του εαυτού του, το οποίο είναι αδύνατο. Με επαρκή αίτια δεν είναι δυνατόν να φτάσει κανείς στο άπειρο επειδή όπως ισχύει με όλα τα επαρκή αίτια, το πρώτο είναι η αιτία του μεσαίου αιτίου και το μεσαίο αίτιο είναι η αιτία του τελευταίου αιτίου, είτε τα ενδιάμεσα αίτια είναι πολλά, είτε ένα. Το να αφαιρέσει κανείς το αίτιο, σημαίνει ότι αφαιρεί το αποτέλεσμα. Άρα, αν δεν υπάρχει κάποιο πρώτο αίτιο μεταξύ των επαρκών αιτίων δεν μπορεί να υπάρχει ούτε τελικό, ούτε ενδιάμεσο αίτιο. Αλλά αν είναι δυνατόν να υπάρχουν άπειρα επαρκή αίτια, δε θα υπάρχει ούτε κάποιο πρώτο επαρκές αίτιο, ούτε κάποιο απώτερο αποτέλεσμα· και όλα αυτά είναι προφανώς εσφαλμένα. Συνεπώς είναι απαραίτητο να αποδεχθούμε ένα πρώτο επαρκές αίτιο, στο οποίο όλοι ονομάζουν Θεό.

Θωμάς Ακινάτης, Summa Theologiae, Ι,Q2,art.3§4, 1265–1274
Βάσει της Αγγλικής μετάφρασης
των Πατέρων της Αγγλικής Δομινικανής Επαρχίας (1947)
[ΣτΜ: Η επιλογή μεταφραστή από τα λατινικά είναι διαφορετική από του Ebonmuse]

Συνέχεια »

Read Full Post »

« Newer Posts - Older Posts »