Feeds:
Posts
Comments

Archive for the ‘Το Ακίνητο πρώτο κινούν’ Category

Semantic Stopsigns

24.08.2007 © Eliezer Yudkowsky
Άρθρο της σειράς:
“Μυστηριώδεις απαντήσεις σε μυστηριώδεις ερωτήσεις”

« Προηγούμενο | Επόμενο »

Και το παιδί ρώτησε:

Ε: Από πού προέρχεται αυτή η πέτρα;
A: Κόπηκε από το μεγάλο βράχο στο κέντρο του χωριού.
Ε: Από πού προήλθε ο βράχος;
A: Μάλλον έπεσε από το μεγάλο βουνό που είναι πάνω από το χωριό.
Ε: Από πού προήλθε το βουνό;
A: Από το ίδιο μέρος όπως όλες οι πέτρες. Είναι τα κόκκαλα του Υμίρ, του αρχέγονου γίγαντα.
Ε: Από πού προήλθε ο αρχέγονος Υμίρ;
A: Από τη μεγάλη άβυσσο, την Γκινουνγκαγκάπ
Ε: Από πού προήλθε η μεγάλη άβυσσος, η Γκινουνγκαγκάπ;
A: Ποτέ μην το ξαναρωτήσεις αυτό.

Αναλογιστείτε την φαινομενικά παράδοξη Πρώτη Αιτία. Η επιστήμη έχει ακολουθήσει τα γεγονότα μέχρι τη Μεγάλη Έκρηξη, αλλά γιατί συνέβη η μεγάλη έκρηξη; Όλα είναι καλά και ωραία όταν λέμε ότι ο χρόνος μηδέν ξεκινά με τη Μεγάλη Έκρηξη -ότι δεν υπάρχει τίποτα στην συνηθισμένη χρονική ροή πριν τη Μεγάλη Έκρηξη. Αλλά όταν το λέμε αυτό, αυτό προϋποθέτει τους φυσικούς μας νόμους, οι οποίοι μοιάζουν πολύ καλά δομημένοι· απαιτούν κι αυτοί μια εξήγηση. Από πού προήλθαν οι φυσικοί νόμοι; Θα μπορούσε να πει κανείς πως είμαστε όλοι μια προσωμοίωση σε υπολογιστή, αλλά τότε ο υπολογιστής τρέχει το πρόγραμμα σε κάποιο άλλο κόσμο με δικούς του νόμους φυσικής -οι νόμοι εκείνοι από πού προήλθαν;

Σε αυτό το σημείο κάποιοι άνθρωποι λένε “ο Θεός!”

Συνέχεια »

Read Full Post »

Αυτό είναι το τελευταίο κομμάτι της σειράς “Το ακίνητο πρώτο κινούν”. Ευχαριστώ για την υπομονή σας και ελπίζω να βρήκατε τα γραφόμενα του Ebonmuse χρήσιμα.

Για το Στοίχημα του Πασκάλ έχω γράψει κι εγώ παλιότερα. Στο άρθρο θα βρείτε, εκτός από τα σχόλιά μου, και το πλήρες κείμενο του Στοιχήματος (πρόκειται για αρκετές παραγράφους) μεταφρασμένο στα Ελληνικά.

 

                                     

Η πρόταση που είναι γνωστή ως “Στοίχημα του Πασκάλ” είναι ίσως ένα από τα πιο κοινά επιχειρήματα που προτάσσουν οι ένθεοι κατά της αθεΐας. Διατυπώθηκε πρώτη φορά από το μαθηματικό του 17ου αιώνα Blaise Pascal και λέει περίπου τα εξής: Αν πιστεύω στο Θεό και δεν υπάρχει, δε χάνω τίποτα. Αν πιστεύω στο Θεό και όντως υπάρχει θα κερδίσω τον Παράδεισο. Αν από την άλλη δεν πιστεύω στο Θεό και δεν υπάρχει, ούτε χάνω, ούτε κερδίζω, ενώ αν δεν πιστεύω στο Θεό και υπάρχει, θα καταλήξω στην Κόλαση. Αφού έχω τα πάντα να κερδίσω και τίποτα να χάσω με το να πιστεύω στο Θεό, τότε λογικά θα πρέπει να πιστεύω σ’αυτόν. Ή όπως το παρουσιάζουν κάποιοι ένθεοι: “Κι αν κάνεις λάθος;” (λες και οι άθεοι δεν έχουν σκεφτεί αυτή την πιθανότητα).

Συνέχεια »

Read Full Post »


[…] η πίστη στο Θεό δε χρειάζεται καθόλου να βασίζεται σε επιχειρήματα ή αποδείξεις […] Ο πιστός έχει το πνευματικό δικαίωμα να πιστεύει ό,τι πιστεύει χωρίς να γνωρίζει κάποια καλά επιχειρήματα (έμμεσα ή άμεσα) ακόμα και αν δε θεωρεί πως υπάρχει κάποιο τέτοιο επιχείρημα και ακόμα και αν πράγματι δεν υπάρχει τέτοιο επιχείρημα […] Είναι απόλυτα εύλογο να αποδέχεται την πίστη στο Θεό χωρίς να το αποδέχεται βάσει άλλων πεποιθήσεων ή προτάσεων. Με μία λέξη […] η πίστη στο Θεό είναι “στοιχειώδης”.

Alvin Plantinga, “Is Belief in God Properly Basic?”,
Nous, Μάρτιος 1981, σελ.41

Μία ολοκαίνουρια εναλλακτική στα επιχειρήματα υπέρ της ύπαρξης του Θεού που βασίζονται σε στοιχεία είναι η μεταρρυθμισμένη προσέγγιση του φιλοσόφου Alvin Plantinga. Βασισμένη στον υπερβατισμό, ο Plantinga κάνει σαφή διάκριση μεταξύ αυτού που αποκαλεί κλασσικό θεμελιωτισμό που έχει ως αρχή ότι μια πεποίθηση πρέπει να υπάρχει μόνο όταν στηρίζεται σε αποδείξεις και μόνο ως εκεί όπου τη στηρίζουν οι αποδείξεις και στη δική του προσέγγιση, που εμφανίζεται περιληπτικά στο παραπάνω απόσπασμα. Ο Plantinga ονοματίζει κάποιες δηλώσεις που δεν πιστεύονται βάση άλλων δηλώσεων, τις οποίες ονομάζει “στοιχειώδεις” και συνεχίζει ισχυριζόμενος ότι η ύπαρξη του Θεού είναι μια από αυτές, οπότε οι άνθρωποι μπορούν να την πιστεύουν ακόμα και αν δεν υπάρχουν καθόλου αποδεικτικά στοιχεία γι’αυτή.

Συνέχεια »

Read Full Post »


Η ανθρώπινη ύπαρξη είναι δυνατή επειδή οι σταθερές της φυσικής και οι παράμετροι του σύμπαντος και του πλανήτη Γη βρίσκονται εντός κάποιων ιδιαίτερα στενών περιθωρίων. […] Αυτή η “σύμπτωση” τιμών και σταθερών και των παραμέτρων του σύμπαντος μας δείχνουν […] ένα δημιουργό που βρίσκεται πέρα από τις διαστάσεις και τα όρια του υλικού σύμπαντος.

Hugh Ross, The Uniqueness of Jesus

Μία παραλλαγή του κλασσικού επιχειρήματος του σχεδιασμού είναι το επιχείρημα της “κοσμολογικής λεπτομερούς ρύθμισης” που υποστηρίζει πως οι θεμελιώδεις σταθερές της φύσης, όπως η ταχύτητα του φωτός, το ηλεκτρικό φορτίο του ηλεκτρονίου ή η τιμή της σταθεράς της βαρύτητας, είναι λεπτομερώς ρυθμισμένες για να επιτρέπουν τη ζωή και ακόμη και μια μικρή αλλαγή σε οποιαδήποτε από αυτές θα κατέληγε σε ένα σύμπαν πολύ διαφορετικό από το δικό μας, όπου δε θα μπορούσε να υπάρξει καθόλου ζωή. Οι υποστηρικτές αυτού του επιχειρήματος λένε πως αυτό είναι απόδειξη πως ένας αγαθός δημιουργός ρύθμισε αυτές τις σταθερές. Σε μια άλλη εκδοχή αυτού του επιχειρήματος, οι υποστηρικτές της λεπτομερούς ρύθμισης λένε πως το ίδιο φαίνεται και στο ηλιακό μας σύστημα, όπου δε θα μπορούσαμε να υπάρχουμε εμείς εάν η Γη ήταν λίγο διαφορετική.

Συνέχεια »

Read Full Post »


Ένα πολύ συνηθισμένος επιχείρημα είναι ότι ο Θεός πρέπει να υπάρχει επειδή οι πιστοί συχνά έχουν εμπειρίες της παρουσίας του (ή της). Όπως συμβαίνει όμως και με το επιχείρημα της δημοφιλίας, το επιχείρημα της θρησκευτικής εμπειρίας είναι ευαίσθητο στο αντεπιχείρημα της θρησκευτικής πολυφωνίας. Ο ισχυρισμός ότι ο Θεός πρέπει να υπάρχει επειδή ένας πιστός νιώθει την παρουσία του δεν εξηγεί γιατί διάφοροι άνθρωποι ισχυρίζονται ότι έχουν εμπειρίες διαφορετικών θεών και διαφορετικών υπερφυσικών οντοτήτων. Οι Προτεστάντες έχουν εμπειρίες ενός Προτεσταντικού Θεού, οι Καθολικοί ενός Καθολικού Θεού, οι Μουσουλμάνοι έχουν εμπειρίες με τον Αλλάχ, οι Ινδουιστές των θεοτήτων του ινδουιστικού πανθέου, οι Ταοϊστές του αιώνιου Ταό και ούτω καθεξής. Προφανώς όλες αυτές οι διαφορετικές πεποιθήσεις δεν μπορεί να είναι όλες σωστές. Τουλάχιστον κάποιες θα είναι λάθος. Αλλά αν κάποιες είναι λάθος, γιατί όχι όλες τους; Σε τι θα βασιστούμε για να κρίνουμε ότι ένας είδος θρησκευτικών εμπειριών είναι πιο αξιόπιστο από ένα άλλο; Η απάντηση είναι ότι δεν έχουμε σημείο αναφοράς πέρα από μια αντικειμενική εξέταση των στοιχείων και αν αρκούν για να στηρίξουν τους ισχυρισμούς μιας θρησκευτικής ομάδας.

Read Full Post »


Ένα άλλο επιχείρημα που προτείνεται είναι ότι πρέπει να πιστεύουμε στο Θεό επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι σε όλη την ιστορία το έκαναν. Και αυτό είναι αρκετά ακριβές. Παραδέχομαι πως η συντριπτική πλειοψηφία της ανθρωπότητας πάντα πίστευε στο υπερφυσικό.

Αυτό όμως δεν είναι έγκυρο επιχείρημα υπέρ του θεϊσμού, αλλά λογική πλάνη. Αν δεν ξέραμε τίποτε άλλο για τον κόσμο πέρα του ότι η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων πίστευε κάτι, τότε θα άξιζε τον κόπο να ασχοληθούμε. (Ελάχιστοι άθεοι θα λέγανε πως η ύπαρξη του Θεού είναι μια πιθανότητα με την οποία δεν αξίζει καν να ασχοληθούμε). Αλλά αυτό δε θα καθιστούσε την πεποίθηση αυτή αληθή. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο κοιτώντας τις αποδείξεις. Κάποτε η συντριπτική πλειοψηφία των μορφωμένων ανθρώπων πίστευε πως ο Ήλιος περιφέρεται γύρω από τη Γη, αλλά αυτό δεν κατέστησε την πεποίθηση αυτή αληθή. Η πραγματικότητα δεν ορίζεται με ψηφοφορία.

Ένα ακόμα σημαντικότερο σημείο είναι ότι, παρόλο που οι περισσότεροι άνθρωποι ανέκαθεν πίστευαν σε κάποιο θεό, δεν επρόκειτο για τον ίδιο Θεό. Οι περισσότεροι πολιτισμοί στην ιστορία διαφωνούν σημαντικά, και συχνά με βίαια, για τη φύση και της επιθυμίες του Θεού. Αν υπήρχε πραγματικά μία θεότητα που δίνει σε όλους τους ανθρώπους τις ίδιες πληροφορίες, αυτή η κατάσταση θα ήταν πραγματικά παράδοξη και μη αναμενόμενη. Αν από την άλλη δεν υπάρχει Θεός, αλλά απλά άνθρωποι που εφευρίσκουν ανεξάρτητα ιδέες περί θείου, τότε αυτό ακριβώς θα περιμέναμε να βρούμε, οπότε η θρησκευτική σύγχυση μεταξύ των ανθρώπων δεν είναι επιχείρημα για το θεϊσμό, αλλά για την αθεΐα. (”Το Επιχείρημα της Γεωγραφικής Συγκέντρωσης” και το ”Παίζοντας τον Κοσμικό Παπά” αναπτύσσουν αυτό το επιχείρημα περαιτέρω.) Μόνο αγνοώντας αυτές τις οφθαλμοφανείς διαφορές, που απλώνονται σε κάθε ουσιώδες θρησκευτικό δόγμα, μπορεί το επιχείρημα της δημοφιλίας να αποκτήσει κάποια ισχύ.

Μία από τις πιο προφανείς και θεμελιώδεις διαφορές εντοπίζεται στο πόσοι θεοί υπάρχουν. Οι υποστηρικτές του επιχειρήματος της δημοφιλίας συνήθως ανήκουν στη μονοθεϊστική Ιουδαιο-Χριστιανο-Ισλαμική παράδοση, αλλά οι περισσότεροι πολιτισμοί σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας δεν υπήρξαν μονοθεϊστικοί, αλλά πολυθεϊστικοί. Αν συνταχθούμε με το επιχείρημα της δημοφιλίας, θα έπρεπε να πιστέψουμε πως δεν υπάρχει μόνο ένας, αλλά πολλοί θεοί.


Read Full Post »


Άλλο ένα επιχείρημα που συχνά χρησιμοποιούν οι απολογητές διαφόρων πίστεων είναι ότι η πίστη τους πρέπει να είναι σωστή επειδή δικοί τους πιστοί θυσιάστηκαν πρόθυμα για την πίστη τους και αρνήθηκαν να αλλαξοπιστήσουν. Ωστόσο πρόκειται για ένα πολύ αδύναμο επιχείρημα. Όλες οι θρησκείες έχει μάρτυρες· ο πρώιμος Χριστιανισμός που ρίχνανε Χριστιανούς στα λιοντάρια, οι Μουσουλμάνοι που ανατιζάνονται επειδή είναι σίγουροι ότι θα πάνε στον Παράδεισο, οι Βουδιστές που αυτοπυρπολούνται ως διαμαρτυρία για τον πόλεμο και τη βία. Αυτό δεν αποδεικνύει τίποτα για το αν το σύστημα πίστης είναι αληθινό. Απλά αποδεικνύει ότι κάθε θρησκεία έχει πιστούς που είναι απόλυτα πεπεισμένοι ότι αυτά που πιστεύουν είναι αληθινά. Δεδομένου πως οι περισσότερες θρησκείες είναι σχεδιασμένες για να καταπνίγουν την αμφιβολία, αυτό δεν είναι καθόλου παράδοξο. Το αν κάτι είναι αλήθεια δεν μπορεί να εξακριβωθεί από το πόσο ένθερμα το πιστεύουν οι άνθρωποι, αλλά μόνο με τον έλεγχο των στοιχείων.

Read Full Post »

Older Posts »