|
Belief as Attire
02.08.2007 © Eliezer Yudkowsky |
Μέχρι τώρα έχω διακρίνει την πίστη ως ελεγκτή αναμονών, πίστη στην πίστη, ισχυρισμούς και ζητωκραυγές. Από αυτές θα μπορούσαμε να ονομάσουμε “κανονικές πεποιθήσεις” εκείνες που ελέγχουν τις αναμονές μας και τις άλλες “ψευδοπεποιθήσεις”. Μία κανονική πεποίθηση μπορεί να είναι λανθασμένη ή παράλογη, π.χ. κάποιος που πραγματικά πιστεύει ότι η προσευχή θα γιατρέψει το άρρωστο μωρό του, αλλά οι άλλες προφανώς δεν είναι καν πεποιθήσεις.
Άλλη μια μορφή ψευδοπεποίθησης είναι η πίστη ως αναγνωριστικό ομάδας, ως τμήμα του να ανήκεις σε κάποια ομάδα. Ο Robin Hanson χρησιμοποιεί την εξαιρετική μεταφορά του να φοράς ασυνήθιστα ρούχα, μια στολή που χαρακτηρίζει μια ομάδα, όπως τα ράσα ενός ιερέα ή το εβραϊκό κάλυμα κεφαλής, οπότε αυτό μπορούμε να το ονομάσουμε “πίστη ως ένδυμα”.
Με όρους ρεαλιστικής ψυχολογίας, οι Μουσουλμάνοι που πέσανε με τα αεροπλάνα στους Δίδυμους Πύργους αναμφισβήτητα έβλεπαν τους εαυτούς τους ως ήρωες που υπερασπίζονταν την αλήθεια, την τιμή και τον ισλαμικό τρόπο ζωής από φριχτά εξωγήινα τέρατα, όπως στην ταινία ”Μέρα Ανεξαρτησίας”. Μόνο ένα πολύ άπειρο σπασικλάκι, από εκείνα που δεν έχουν ιδέα πώς βλέπουν τον κόσμο οι μη-σπασίκλες, θα τολμούσε να το πει αυτό σε ένα μπαρ στην Αλαμπάμα. Ένας Αμερικανός δε λέει τέτοια. Ένας Αμερικανός λέει ότι οι τρομοκράτες “μισούν την ελευθερία μας” και ότι το να πέφτεις σε κτίριο με αεροπλάνο είναι μια “δειλή πράξη”. Δεν κάνει να λες “ηρωική αυτοθυσία” και “βομβιστής αυτοκτονίας” στην ίδια πρόταση, ακόμα κι αν απλώς θες να περιγράψεις με ακρίβεια το πώς βλέπει ο εχθρός τον κόσμο. Η έννοια και μόνο της γενναιότητας και του αλτρουισμού ενός βομβιστή αυτοκτονίας είναι εχθρικό ένδυμα – μπορείς να το καταλάβεις εύκολα, αφού ο Εχθρός τα λέει αυτά. Η δειλία και η ψυχοπάθεια του βομβιστή αυτοκτονίας είναι αμερικανικό ένδυμα. Όταν μιλάς για το πώς βλέπει ο Εχθρός τον κόσμο, δε χωράνε εισαγωγικά· αυτό θα ήταν σα να ντυνόσουνα Ναζί τις Απόκριες.
Η πίστη ως ένδυμα ίσως εξηγεί πώς οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται με πάθος για ψευδοπεποιθήσεις. Η απλή πίστη στην πίστη ή ο θρησκευτικός ισχυρισμός δε θα μπορούσαν να δημιουργήσουν γνήσια, βαθιά, έντονα συναισθήματα. Ή μάλλον αυτό υποπτεύομαι· ομολογώ πως δεν είμαι ειδικός στον τομέα. Αλλά η εντύπωση που έχω αποκομίσει είναι η εξής: Οι άνθρωποι που έχουν σταματήσει να περιμένουν ορατά αποτελέσματα της θρησκείας τους, θα προσπαθήσουν πολύ να πειστούν ότι έχουν πάθος και αυτή η απόγνωση μπορεί να γίνει αισθητή ως πάθος. Δεν είναι όμως η ίδια φωτιά που είχαν ως παιδιά.
Από την άλλη μεριά, είναι πολύ εύκολο για έναν άνθρωπο να ανήκει γνήσια, παθιασμένα, με όλο του το είναι, σε μία ομάδα, να ζητωκραυγάζει για την αγαπημένη του αθλητική ομάδα. (Αυτό είναι το θεμέλιο της παλάντζας μεταξύ Ρεπουμπλικάνων και Δημοκρατικών και αντίστοιχων περιπτώσεων ψευδοδιλημμάτων σε άλλες χώρες, αλλά αυτό είναι ζήτημα για άλλη ανάρτηση). Το να θεωρείς τον εαυτό σου μέλος μια ομάδας είναι πολύ ισχυρή συναισθηματική δύναμη. Οι άνθρωποι πεθαίνουν γι’αυτό. Και μόλις καταφέρεις κάποιον να δεθεί σε μια ομάδα, τις πεποιθήσεις που φοράει η ομάδα θα τις υπερασπίζεται με το ίδιο πάθος που υπερασπίζεται και την ίδια την ομάδα.
