Στο τελευταίο μέρος αυτής της σειράς θα ασχοληθούμε με το Χριστιανισμό ως θρησκεία όπου χρησιμοποιήθηκαν επιτυχώς οι στρατηγικές επίλυσης γνωστικής ασυμφωνίας. Εννοείται ότι το τμήμα αυτό υποθέτει πώς ο Χριστιανισμός δεν είναι ορθός και ότι ο Ιησούς ουδέποτε αναστήθηκε, ενώ θα προσπαθήσω να δείξω χωρία και μέσα από την ίδια την Καινή Διαθήκη όπου διαφαίνεται η χρήση αυτών των στρατηγικών.
| ΠΕΡΙΕΧΟMENA |
Χριστιανισμός
Μια ανάσταση που δεν έγινε;
Αυτό το τμήμα το γράφω πρώτο επειδή είναι ίσως το πιο αδύναμο αν και αρκετά ενδεικτικό στοιχείο.
Ας υποθέσουμε ότι ο Ιησούς, παρά τις υποσχέσεις του, δεν αναστήθηκε ποτέ. Η θεωρία της γνωστικής ασυμφωνίας μπορεί να μας δώσει απαντήσεις στο γιατί οι Μαθητές του (υποθέτοντας ότι όντως υπήρξαν) δεν διαλύθηκαν και συνέχισαν να κηρύττουν;
Κατ’αρχάς πρέπει να δούμε τις συνθήκες που επικρατούσαν στη ζωή τους. Οι άνθρωποι αυτοί είχαν παρατήσει τις δουλειές τους και τις οικογένειές τους και ακολουθούσαν έναν άνθρωπο που καταδικάστηκε σε θάνατο ως αιρετικός και βλάσφημος. Είναι εύλογο να υποθέσει κανείς ότι τα χωριά τους δε θα τους καλοδέχονταν· ίσως ούτε και οι ίδιες τους οι οικογένειες. Τέτοια απόρριψη συμβαίνει και σήμερα με άτομα που εγκαταλείπουν την ορθή πίστη για να ασπαστούν μια αίρεση, πόσο μάλλον στην Ιουδαία του 30 μ.Χ. Αυτό από μόνο του δηλώνει ότι οι Μαθητές ήταν σε ευάλωτη θέση και σίγουρα δε θα καλοδέχονταν στοιχεία που έδειχναν ότι κατέστρεψαν τη ζωή τους για το τίποτα.
Κατ’αρχάς, με το θάνατο του Ιησού είναι εύκολο να δει κανείς πώς η έντονη γνωστική ασυμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει τους Μαθητές να πουν πως ο Ιησούς μπορεί να πέθανε, αλλά ο θάνατος δεν τον νίκησε, αλλά θριάμβευσε επί του θανάτου και μια μέρα θα επιστρέψει, όταν θα είναι ο κατάλληλος καιρός. Η αντιμετώπιση είναι ταυτόσημη με αυτή των Τσαμπάντ Λούμπαβιτς Χασιδιστών που πιστεύουν ότι ο Schneerson ίσως και να πέθανε, αλλά περιμένει τον κατάλληλο καιρό για να επιστρέψει και να εδραιωθεί ως Μεσσίας.
Έπειτα, διακρίνουμε από μεριάς των Μάθητων ένα κλασσικό φαινόμενο σε θρησκευτικές ομάδες. Προστασία από τα στοιχεία. Φαίνεται παράδοξο, αλλά οι διηγήσεις των Ευαγγελίων εμφανίζουν ως κύριους μάρτυρες του άδειου τάφου τις μυροφόρες. Το πρώτο χρονολογικά ευαγγέλιο, του Μάρκου, και το δεύτερο, του Ματθαίου, δεν εμφανίζουν κανένα μαθητή να πηγαίνει να ελέγξει αν ο τάφος ήταν άδειος. Στο τρίτο, του Λουκά, πηγαίνει μόνο ο Πέτρος, ενώ στο τελευταίο, του Ιωάννη, πηγαίνει ο Πέτρος μαζί με άλλον ένα ανώνυμο μαθητή. Η εξέλιξη της διήγησης είναι προφανής. Βέβαια, αυτό από μόνο του είναι αδύναμο.
Διακρίνονται και στοιχεία πνευματικοποίησης καθώς δε συμφωνούν όλοι οι ευαγγελιστές ότι η ανάσταση ήταν υλική (ο Ιησούς αλληλεπιδρά με ύλη μόνο στο Λουκά και τον Ιωάννη). Επανειλημμένα ο Ιησούς εμφανίζεται με ιδιότητες μη υλικού όντος (τις οποίες ουδέποτε παρουσίασε εν ζωή) όπως τη δυνατότητα να εξαφανίζεται, στο περιστατικό με τον Κλεώπα (Λκ 24,32) να εμφανίζεται από το πουθενά (Λκ 24,36 και Ιω 21,1) ενώ είναι γνωστό το περιστατικό όπου ο Ιησούς δεν πρέπει να αγγίχθεί πριν την Ανάληψη, αν και αυτό δεν το εμποδίζει να αλληλεπιδρά με υλικά αντικείμενα (Ιω 20,17).
Πολύ πιο προβληματικές είναι οι αντιφατικές διηγήσεις της ανάληψης (σχεδόν ο ορισμός της πνευματικοποίησης των αποδεικτικών στοιχείων), όπου εκεί πλέον δεν υπάρχει ούτε ψήγμα συμφωνίας. Ο Ιωάννης και ο Ματθαίος (θεωρητικά αυτόπτες μάρτυρες) δεν την αναφέρουν καν, στον Μάρκο η αναφορά βρίσκεται στον αμφισβητούμενης γνησιότητας επίλογο σε άγνωστο τόπο και χρόνο (16,9-20), στον Λουκά συμβαίνει σε ένα βουνό στη Βηθανία μία ή δυο μέρες μετά την ανάσταση (24,50-53) και στις Πράξεις των Αποστόλων συμβαίνει 40 μέρες μετά στο Όρος των Ελαιών (1,9-12). Ιδιαίτερο πρόβλημα εμφανίζεται μεταξύ Λουκά και Πράξεων, καθώς παραδοσιακά θεωρείται ότι γράφτηκαν από το ίδιο άτομο.
Αλλά εν τέλει η διήγηση φροντίζει να αφαιρέσει το μοναδικό αποδεικτικό στοιχείο που θα μπορούσε να υπάρχει για την πρώιμη χριστιανική πίστη· έναν αναστημένο Ιησού. Η υπέρτατη δικαιολογία. “Ο Ιησούς αναστήθηκε”, “Πού είναι τώρα, να τον συναντήσω;”, “Δεν μπορείς, πήγε στον ουρανό.”
Ο Ιησούς ως μη υλικό ον
Ένα στοιχείο με το πώς ίσως προσπάθησε να προστατευθεί μέρος της πρώιμης χριστιανικής κοινότητας από τη γνωστική ασυμφωνία που προκλήθηκε από το θάνατο του ιδρυτή της είναι η πλήρης εξαΰλωσή του. Ακούγεται παράδοξο, αλλά ήταν ένα υπαρκτό πρόβλημα για το Χριστιανισμό του 1ου αιώνα και είναι εύκολο να βεβαιωθούμε για την ύπαρξή του φαινομένου αυτού. Αυτά τα αποσπάσματα από τις επιστολές του Ιωάννη αρκούν για να πειστούμε ότι η πλήρης πνευματικοποίηση του Ιησού (ότι ο Ιησούς ουδέποτε δεν υπήρξε ως άνθρωπος, αλλά ήταν ένα πνεύμα ντυμένο με μια ψευδαίσθηση υλικότητας -βασικό δόγμα του Δοκητισμού) ήταν μεγάλο πρόβλημα.
1“Ἀγαπητοί, μὴ παντὶ πνεύματι πιστεύετε, ἀλλὰ δοκιμάζετε τὰ πνεύματα εἰ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν, ὅτι πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐξεληλύθασιν εἰς τὸν κόσμον. 2 ἐν τούτῳ γινώσκετε τὸ πνεῦμα τοῦ Θεοῦ· πᾶν πνεῦμα ὃ ὁμολογεῖ Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα, ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστι· 3 καὶ πᾶν πνεῦμα ὃ μὴ ὁμολογεῖ τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα, ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστι· καὶ τοῦτό ἐστι τὸ τοῦ ἀντιχρίστου, ὃ ἀκηκόατε ὅτι ἔρχεται, καὶ νῦν ἐν τῷ κόσμῳ ἐστὶν ἤδη. (Α Ιω 4,1-3)
7“ὅτι πολλοὶ πλάνοι εἰσῆλθον εἰς τὸν κόσμον, οἱ μὴ ὁμολογοῦντες Ἰησοῦν Χριστὸν ἐρχόμενον ἐν σαρκί· οὗτός ἐστιν ὁ πλάνος καὶ ὁ ἀντίχριστος. 8 βλέπετε ἑαυτούς, ἵνα μὴ ἀπολέσωμεν ἃ εἰργασάμεθα, ἀλλὰ μισθὸν πλήρη ἀπολάβωμεν. 9 πᾶς ὁ παραβαίνων καὶ μὴ μένων ἐν τῇ διδαχῇ τοῦ Χριστοῦ Θεὸν οὐκ ἔχει· ὁ μένων ἐν τῇ διδαχῇ τοῦ Χριστοῦ, οὗτος καὶ τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱὸν ἔχει. (Β Ιω 7-9)
Η αγωνία του συγγραφέα των επιστολών είναι προφανής, βλέποντάς τον να αναφέρεται στους “ψευδοπροφήτες” ως αντιχρίστους. Το παράδοξο, βέβαια, είναι ότι αν ο συγγραφέας της επιστολής είναι όντως ο Ιωάννης, ο μαθητής του Ιησού, παραλείπει να πει το προφανές. “Έζησα μαζί με τον Ιησού και ξέρω ότι ήταν κανονικός, σάρκινος άνθρωπος και όχι ένα φάντασμα. Μας είπε πολύ πιο εξωφρενικά πράγματα. Θα μας το είχε πει αυτό.”
Το αποκαλυπτικό μήνυμα του Ιησού
Ας περάσουμε τώρα στο ζήτημα προφητείες, εξετάζοντας το αποκαλυπτικό μήνυμα του Ιησού. Ένα από τα πρώτα δείγματα αποκαλυπτικών προφητειών εμφανίζεται στο ευαγγέλιο του Μάρκου και συχνά αναφέρεται ως η “Μικρή Αποκάλυψη του Μάρκου”. Πρόκειται για το 13ο κεφάλαιο και δε θα το μεταφέρω όλο εδώ, αλλά τους τελευταίους στίχους.
Ο Ιησούς μιλά στους Μαθητές και τους περιγράφει διάφορα αποκαλυπτικά σημεία (πολέμους, ψευδοπροφήτες, σκοτείνιασμα του ήλιου και της σελήνης) και τους λέει:
29οὕτω καὶ ὑμεῖς, ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα, γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις.30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ πάντα ταῦτα γένηται. (Μκ 13,29-30)
Το ίδιο κείμενο σχεδόν αυτολεξεί εμφανίζεται και στο Μτ 24 και Λκ 21 και ουσιαστικά λέει: “Έτσι κι εσείς (μαθητές μου) όταν θα τα δείτε αυτά να γίνονται, θα ξέρετε ότι είναι κοντά στην πόρτα. Αλήθεια σας λέω, δεν θα περάσει αυτή η γενιά πριν γίνουν όλα αυτά”. Κάποιος που δε μεγάλωσε με χριστιανική απολογητική θα υπέθετε ότι αυτή είναι μια αποτυχημένη προφητεία. Προφανώς εκείνη η γενιά πέθανε πριν από δύο χιλιετίες και τίποτε δε συνέβη. Η ερμηνεία αυτή ενισχύεται και από αυτά τα χωρία:
ὅταν δὲ διώκωσιν ὑμᾶς ἐν τῇ πόλει ταύτῃ, φεύγετε εἰς τὴν ἄλλην· ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ τελέσητε τὰς πόλεις τοῦ Ἰσραὴλ ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου. (Μτ 10,23)
ἀμὴν λέγω ὑμῖν, εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων, οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ. (Μτ 16,28)
(ομοίως) Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων, οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. (Μκ 9,1)
(ομοίως) λέγω δὲ ὑμῖν ἀληθῶς, εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων, οἳ οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. (Λκ 9,27)
(απειλώντας τους Φαρισαίους με γέενα πυρός) ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἥξει ταῦτα πάντα ἐπὶ τὴν γενεὰν ταύτην. (Μτ 23,36)
Είναι φανερό ότι ο Ιησούς πίστευε ότι ο ερχομός της βασιλείας του Θεού θα πραγματοποιούνταν εντός μερικών δεκαετιών. Αυτή η υπόσχεση/προφητεία βέβαια, ήταν αναμενώμενο να προκαλέσει γνωστική ασυμφωνία στην πρωτοχριστιανική κοινότητα. Το βλέπουμε αυτό στην περίπτωση των Θεσσαλονικέων, που προφανώς ανησυχούν ότι ο Ιησούς δε θα επιστρέψει και ο Παύλος τους καθησυχάζει λέγοντας να παρηγορούνται μεταξύ με τα εξής:
ἔπειτα ἡμεῖς οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμενοι ἅμα σὺν αὐτοῖς ἁρπαγησόμεθα ἐν νεφέλαις εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα, καὶ οὕτω πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσόμεθα. (Α Θεσ 4,17)
Η προσπάθεια να καθησυχαστούν οι ανησυχίες φαίνονται και σε άλλα χωρία (Ιακ 5,9 Α Πετ 4,7) όπου ουσιαστικά επαναλαμβάνεται η υπόσχεση ότι ο Ιησούς είναι ουσιαστικά στην πόρτα, έτοιμος να μπει. Η δεύτερη επιστολή του Πέτρου αλλάζει επιχειρηματολογία, εκλογικεύοντας την καθυστέρηση:
οὐ βραδύνει ὁ Κύριος τῆς ἐπαγγελίας, ὥς τινες βραδύτητα ἡγοῦνται, ἀλλὰ μακροθυμεῖ εἰς ἡμᾶς, μὴ βουλόμενός τινας ἀπολέσθαι, ἀλλὰ πάντας εἰς μετάνοιαν χωρῆσαι. (Β Πετ 3,9)
Ουσιαστικά δε φταίει ο Ιησούς, αλλά το ποίμνιο που δεν έχουν μετανοήσει ακόμα όλοι. Απλά ο Ιησούς περιμένει να συμβεί αυτό πριν έλθει γιατί δε θέλει να χαθεί κανένας. Λίγο νωρίτερα, στο Β Πετ 3,3-4 κατηγορεί τρίτους μη Χριστιανούς που χλευάζουν τους πιστούς και τους κάνουν να αμφιβάλλουν.
Σημερινές αντιδράσεις
Τα χωρία αυτά υπάρχουν και σήμερα βέβαια και συνεχίζουν να προκαλούν γνωστικές ασυμφωνίες στους πιστούς. Πώς αντιμετωπίζεται σήμερα πλέον η γνωστική αυτή ασυμφωνία;
Τα χωρία αυτά υπάρχουν και σήμερα βέβαια και συνεχίζουν να προκαλούν γνωστικές ασυμφωνίες στους πιστούς. Πώς αντιμετωπίζεται σήμερα πλέον η γνωστική αυτή ασυμφωνία; Με τις ίδιες μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν και στο παρελθόν, αλλά και από άλλες θρησκευτικές ομάδες.
Ο ένας τρόπος να ερμηνευτούν τα χωρία από τα ευαγγέλια είναι ότι επρόκειτο για αναφορές στην καταστροφή του Ναού του Σολομώντα από τους Ρωμαίους το 70 μ.Χ. Ασφαλής προσέγγιση μεν, αλλά ελλιπής γιατί δεν εξηγεί ούτε την πεποίθηση των επιστολογράφων ότι η Δευτέρα Παρουσία θα γινόταν σ’εκείνη τη γενιά, ούτε το πώς ένας θεόπνευστος επιστολογράφος θα μπορούσε να κάνει λάθος γι’αυτό το ζήτημα (και να λέει ανοησίες στους Θεσσαλονικείς, για παράδειγμα).
Μια άλλη λύση είναι να θεωρηθεί ότι η λέξη “γενεά” δε σημαίνει 40-50 χρόνια, όπως μια συνηθισμένη γενιά, αλλά κάτι γενικότερο και πιο εύπλαστο. Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά χειρίστηκαν και χειρίζονται μ’αυτό τον τρόπο τη λέξη “γενεά”. Ακόμα κι έτσι το πρόβλημα των θεόπνευστων επιστολογράφων παραμένει.
Τέλος, υπάρχει και η συνδυαστική λύση, που φαίνεται ότι προτιμά η ΟΟΔΕ:
Ο Χριστός φυσικά γνώριζε ότι η καταστροφή τού Ναού θα γινόταν πολύ πιο σύντομα, στην ίδια εκείνη γενιά. Και γνώριζε επίσης, ότι για τη συντέλεια τού αιώνος θα απαιτείτο πολύ περισσότερος χρόνος. Έτσι, άρχισε να τους απαντάει ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ και στις δύο ερωτήσεις, χρησιμοποιώντας την κατάσταση που θα αντιμετώπιζαν σε λίγα χρόνια, ως ΠΡΟΓΕΥΣΗ, ή ως ΠΡΩΤΗ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗ τών μελλόντων εσχατολογικών γεγονότων που θα συνέβαιναν αργότερα. Χρησιμοποίησε λοιπόν φράσεις και προτάσεις, που στη μία περίοδο θα εκπληρώνονταν με τον ένα τρόπο, ενώ στην άλλη με άλλο τρόπο, και που και τα δύο αυτά, θα μπορούσαν να γίνουν κατανοητά από τον προσεκτικό μελετητή τών Θείων Βουλών.
Προς τιμήν τους, δεν παίζουν ιδιαίτερα με τη λέξη “γενεά”. Μας λένε βέβαια χειρότερα πράγματα. Μας λένε ουσιαστικά ότι ο Ιησούς ανακάτεψε δύο απαντήσεις σε μία. Και για το Ναό και για τη Δευτέρα Παρουσία. Έχουμε δηλαδή τον Ιησού να μιλάει για το πιο σημαντικό μελλοντικό γεγονός που θα συμβεί και στο οποίο θα στηρίξουν τις ελπίδες τους εκατομμύρια άνθρωποι και βαριέται να δώσει δυο ξεκάθαρες απαντήσεις, ώστε να είναι όλοι σε θέση να τον κατανοήσουν. Αντ’αυτού τις ανακατεύει, ώστε ακόμα και εκείνοι που θα διέδιδαν τον λόγο του να μην καταλαβαίνουν τι τους είπε. Και το ξέρουμε ότι δεν κατάλαβαν, αλλιώς δε θα είχαμε τον Παύλο να λέει αρλούμπες στους Θεσσαλονικείς, ούτε τον Πέτρο να λέει πως απλώς ο Ιησούς καθυστερεί λίγο για να προλάβουν να μετανοήσουν πραγματικά όλοι οι πιστοί, αλλά είναι έτοιμος να έρθει κρυφά “σαν τον κλέφτη”.
Αν ήμουν ακόμα Χριστιανός, θα θεωρούσα αυτή την ανεύθυνη αντιμετώπιση των λόγων του Ιησού, κατάφορη βλασφημία.
Και μία ψιλολεπτομέρεια…
20Τότε προσῆλθεν αὐτῷ ἡ μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου μετὰ τῶν υἱῶν αὐτῆς προσκυνοῦσα καὶ αἰτοῦσά τι παρ’ αὐτοῦ. 21 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Τί θέλεις; λέγει αὐτῷ· Εἰπὲ ἵνα καθίσωσιν οὗτοι οἱ δύο υἱοί μου εἷς ἐκ δεξιῶν σου καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων σου ἐν τῇ βασιλείᾳ σου. 22 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Οὐκ οἴδατε τί αἰτεῖσθε. δύνασθε πιεῖν τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ μέλλω πίνειν ἢ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθῆναι; λέγουσιν αὐτῷ· Δυνάμεθα. 23 καὶ λέγει αὐτοῖς· Τὸ μὲν ποτήριόν μου πίεσθε, καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθήσεσθε· τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου καὶ ἐξ εὐωνύμων μου οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ πατρός μου. (Μτ 20,20-23)
Αυτό το χωρίο επαναλαμβάνεται ελαφρώς διαφορετικά και στο Λκ 10,35-40 (εκεί δεν κάνει το αίτημα η μητέρα, αλλά οι ίδιοι οι γιοι του Ζεβεδαίου). Τι μας λέει; Ότι ο Ιησούς προβλέπει ότι ο Ιωάννης και ο Ιάκωβος θα πεθάνουν μαρτυρικά (θα πιουν το ίδιο ποτήριο με τον Ιησού). Βέβαια, όλοι ξέρουμε ότι ο Ιωάννης δεν πέθανε μαρτυρικά, αλλά σε βαθειά γεράματα (επειδή υποτίθεται ότι ήταν ο αγαπημένος μαθητής του Ιησού). Δεν πρόκειται ακριβώς για προφητεία, αλλά για πρόβλεψη και προφανώς λανθασμένη.
Το χωρίο είναι όμως μάλλον άγνωστο και δεν εμπλέκεται στην κυρίως ιστορία, οπότε ένας Χριστιανός που θα το διαβάσει μπορεί να εφαρμόσει την τελευταία και πιο αποτελεσματική τακτική παραγκώνισης της γνωστικής ασυμφωνίας: αγνοούν το χωρίο.
Εν κατακλείδι
Τι σημαίνουν όλα αυτά που είπαμε; Απέδειξαν μήπως ότι ο Χριστιανισμός είναι απλά ένα παράγωγο γνωστικής ασυμφωνίας των πρώτων ακολούθων του Ιησού; Σίγουρα όχι. Άλλωστε πώς να αποδείξεις το ο,τιδήποτε 100% χωρίς ουσιαστικά αρχεία μέσα από ένα ουσιαστικά προπαγανδιστικό κείμενο. Ωστόσο, η θεωρία της γνωστικής ασυμφωνίας είναι ένα ισχυρό εργαλείο και παρέχει μια επιστημονική ερμηνεία του παράλογου, σύμφωνα με την κοινή λογική, φαινομένου του να έχεις κάποιον να βλέπει κάτι που ανατρέπει τις πεποιθήσεις του του κι εκείνος χαρωπά να τις παρακάμπτει για να τις διατηρήσει.
Και για να είμαι ειλικρινής, ούτε ένας άθεος έχει ανοσία σ’αυτό τή στοιχειώδη ανθρώπινη αντίδραση, οπότε αν ποτέ βρεθώ αντιμέτωπος με τη γνωστική ασυμφωνία, ελπίζω να θυμηθώ αυτό το άρθρο. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι το ανθρώπινο μυαλό είναι ικανότατο στο να παράγει ευφυείς λόγους για να συνεχίσει να πιστεύει πράματα τα οποία υιοθέτησε για μη ευφυείς λόγους.
“…το ανθρώπινο μυαλό είναι ικανότατο στο να παράγει ευφυείς λόγους για να συνεχίσει να πιστεύει πράματα τα οποία υιοθέτησε για μη ευφυείς λόγους.”
Όλα τα λεφτά η τελευταία ατάκα (δικιά σου;).
Εννοείται, υποθέτω ότι οι ‘μη ευφυείς’ λόγοι δεν είναι άλλοι από τους συναισθηματικούς λόγους, που είναι οι μόνοι ικανοί -και πολύ δυνατοί- να ‘μολύνουν’ το λογικό του ανθρώπου και, έτσι, να το καταστήσουν πρακτικά άχρηστο.
Γιατί όμως τόσος εγωισμός;
Γιατί τα παιδιά που έχουν απαράδεκτους γονείς εξακολουθούν να τους αγαπάνε (όταν εκείνοι δεν), να τους υποστηρίζουν (αντίθετα με εκείνους) και δεν παραδέχονται ότι δεν άξιζαν (όπως και κανένα παιδί) τέτοια μεταχείρηση;
Ή μήπως και αυτό είναι αποτέλεσμα των πολλών χρόνων πλύσης εγκεφάλου από τη θρησκεία (βλ. “τίμα τον πατέρα σου…”) σε σημείο που να έχει γίνει τρόπος σκέψης;
Μάλλον είχε δίκιο ο George Carlin στην περί “μη αμφισβήτησης της εξουσίας” εξήγηση που έδωσε στην εντολή αυτή, ως προτροπή…
( http://www.youtube.com/watch?v=vyfnPeLOWR0 )
Μια απορία έχω σχετικά με τη λέξη ‘γνωσιακή/’ος’.
Το σωστό είναι γνωσιακή, ή γνωστική;
Γνωσιακός ή γνωστικός;
Γιατί λέμε ‘αγνωστικιστής και όχι ‘αγνωσιακιστής’;
Μμμ…
Απ’ό,τι βλέπω, στην ψυχολογία χρησιμοποιείται το γνωσιακός (που έχει σχέση με την πρόσληψη και επεξεργασία πληροφορίας) ενώ το γνωστικός έχει σχέση με το αν μια ομάδα κατέχει τη Γνώση.
Η τελευταία ατάκα νομίζω ότι είναι του Bertrand Russell, αλλά δεν είμαι σίγουρος και εμφανίζεται με πολλές μορφές σε διάφορα κείμενα.
Πάντως, για τα παιδιά που αγαπάνε τους γονείς, παίζει ρόλο ΚΑΙ η βιολογία. Δεν είναι μόνο ψυχολογικό.