Βάσει των παραπάνω στοιχείων, οι υποστηρικτές του δυϊσμού πρέπει τώρα να εξηγήσουν πώς στέκει το δόγμα περί ψυχής. Με αυτές τις κλινικές περιπτώσεις προσπάθησαν να δείξω ότι οι τρεις όψεις της ανθρώπινης συνείδησης (η ταυτότητα, η προσωπικότητα και η συμπεριφορά) είναι και οι τρεις συνδεδεμένες με τον εγκέφαλο και μπορούν να αλλοιωθούν ή να τραυματιστούν λόγω βλάβης στον εγκέφαλο. Η εγκεφαλική βλάβη μπορεί να διασπάσει τα ευαίσθητα όρια του εαυτού και να χωρίσει το ένα άτομο σε μια ασύνδετες σφαίρες συνειδητότητας που αντιλαμβάνονται και επιθυμούν διαφορετικά πράγματα ή να διαλύσει τη συνέχεια της συνείδησης σε μια πλειάδα φευγαλέων εαυτών απομονωμένων μεταξύ τους και από την εξωτερική πραγματικότητα. Αλλαγές στη φυσιολογία του εγκεφάλου μπορούν να επηρεάσουν δραματικά την προσωπικότητα, να αλλάξει ένα φιλικό, σκληρά εργαζόμενο, φιλότιμο άτομο σε χυδαίο, τεμπέλη και παρορμητικό κάθαρμα. Καταστάσεις που επηρεάζουν τη χημεία του εγκεφάλου μπορούν να ελέγξουν τη συμπεριφορά, να αφαιρέσουν από το άτομο την ικανότητα να ενεργεί ή να ελέγχει τον εαυτό του.
Μέχρι ενός σημείου, αυτά είναι κοινή γνώση. Ακόμα και ένθεοι γνωρίζουν ότι ασθένειες, όπως το Alzheimer, μπορούν να επηρεάσουν βαθύτατα τη συνείδηση ενός ατόμου ή ασθένειες, όπως η κατάθλιψη, μπορούν να γιατρευτούν με φάρμακα που αλλάζουν τη χημεία του εγκεφάλου. Προσπάθησα να τονίσω κάποια δραματικά παραδείγματα που δείχνουν τις αλλαγές του εαυτού σε θεμελιώδες επίπεδο. Τέτοιες περιπτώσεις γίνονται δεκτές από το θεϊσμό χωρίς σχόλια.
Οι περιπτώσεις αυτές, όμως, είναι σημαντικά στοιχεία ενάντια στις περισσότερες μορφές δυϊσμού νου-εγκεφάλου. Άλλωστε, οι περισσότεροι ένθεοι πιστεύουν ότι η πλήρης καταστροφή του εγκεφάλου με το θάνατο, δε θα έχει καμία επίπτωση για την ψυχή. Τότε πώς γίνεται η αλλοίωση ή η καταστροφή μικρών τμημάτων του εγκεφάλου να έχουν τόσο δραματικά αποτελέσματα πάνω της; Μόλις δεχτούμε ότι ο εγκέφαλος διαχειρίζεται και ελέγχει όλες τις εκφάνσεις της συνείδησης πλήρως, τότε τι χρειάζεται να υποθέσουμε την ύπαρξη ψυχής;
Ακόμη και τα πιο εκλεπτυσμένα δόγματα περί ψυχής υπόκεινται στα προβλήματα που εγείρει το επιχείρημα της ενότητας νου-εγκεφάλου. Παραδείγματος χάριν, ένας ένθεος μπορεί να πει πως η ψυχή δεν είναι όπως την κατανοούμε συνήθως, ένα άυλο φάντασμα στη μηχανή που ζει στο κεφάλι μας και κατευθύνει τις πράξεις μας, αλλά μετά το θάνατο ο Θεός θα αναδημιουργήσει τη συνείδηση, το νευρικό αυτό πλέγμα, σε ένα νέο σώμα. Φυσικά, μια τέτοια θέση συμφωνεί με τα συμπεράσματα του άρθρου αυτού, ότι δηλαδή η συνείδηση είναι ένα πλήρως φυσικό φαινόμενο, αλλά επιπλέον μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι αυτή η μέθοδος δεν είναι σίγουρο ότι θα διατηρήσει τη συνέχεια της συνείδησης. Δηλαδή, αν το κάνει αυτό ο Θεός, είσαι όντως "εσύ" αυτός που επιζει; Ή ο Θεός σε άφησε να εξαφανιστείς και μετά δημιούργησε ένα αντίγραφο του οποίου η μοίρα βασίζεται στις δικές σου πράξεις;
Επιπλέον, το επιχείρημα ενότητας νου-εγκεφάλου επιτίθεται σε μια τέτοια θεϊστική κοσμοθεωρία και μ’άλλον ένα τρόπο. Αναλογιστείτε ένα άτομο με μια εγκεφαλική διαταραχή που αλλάζει την προσωπικότητα σε τέτοιο βαθμό που οι φίλοι και οι συγγενείς πιστεύουν ότι πρόκειται πλέον για τελείως διαφορετικό άτομο (όπως στην περίπτωση του Phineas Gage). Ποιος θα αναστηθεί; Το άτομο προ διαταραχής ή το άτομο μετά; Ποιος είναι ο πραγματικός εαυτός του ατόμου; Αν οι θρησκευτικές ή ηθικές πεποιθήσεις του αλλάξουν, για ποιο σύνολο πεποιθήσεων θα κριθεί; Φαντάζει παράλογο να υποθέσουμε ότι ο Θεός θα αναστήσει και θα κρίνει τις δύο συνειδήσεις ανεξάρτητα, σα να επρόκειτο για διαφορετικά άτομα, αλλά από την άλλη, αν ο Θεός συνδυάσει τις δύο προσωπικότητες σε μία, τότε θα έχει δημιουργήσει ένα νέο άτομο και δε θα έχει αναδημιουργήσει ένα υπάρχον. Αυτές οι δυσκολίες φαντάζουν αξεπέραστες στον παραδοσιακό θεϊστικό δυϊσμό και το επιχείρημα της ενότητας νου-εγκεφάλου οδηγεί απαρρέκκλιτα στο συμπέρασμα ότι ο εαυτός είναι ανά πάσα στιγμή εξαρτημένος από την κατάσταση του εγκεφάλου και δεν μπορεί να είναι μια ανεξάρτητη ύπαρξη.
Πέρα από αυτά, το επιχείρημα της ενότητας νου-εγκεφάλου έχει άλλο ένα χαρτί να παίξει. Υπάρχουν στοιχεία ότι η ίδια η θρησκεία μπορεί να εξηγηθεί βάσει της εγκεφαλικής δραστηριότητας. Οι νευρολόγοι που μελετούν τις βιολογικές ρίζες της θρησκευτικής εμπειρίας έχουν κάνει κάποιες ανακαλύψεις που μπορεί να είναι ανησυχητικές για τους ένθεους, αλλά απόλυτα σύμφωνες με όσα λένε εδώ και χρόνια οι άθεοι.
…”μετά το θάνατο ο Θεός θα αναδημιουργήσει τη συνείδηση, το νευρικό αυτό πλέγμα, σε ένα νέο σώμα. Φυσικά, μια τέτοια θέση συμφωνεί με τα συμπεράσματα του άρθρου αυτού,ότι δηλαδή η συνείδηση είναι ένα πλήρως φυσικό φαινόμενο, αλλά επιπλέον μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι αυτή η μέθοδος δεν είναι σίγουρο ότι θα διατηρήσει τη συνέχεια της συνείδησης.”
Γιατί όχι;;
η ψυχή μπορεί να είναι εναρμονισμένη με την ένοια του εαυτού…η συνείδηση του ανθρώπου απ ότι φαίνεται έχει βιολογικό υπόβαθρο και συγκεκριμένα παράγεται απο τον εγκέφαλο,όπως και η ταυτότητα η συμπεριφορά κ.α
όμως η ψυχή μπορεί να διατηρεί τη ταυτότητα μας και μετά το θάνατό μας,ίσως να πρόκειται για το άλλο μας σώμα που μας εξασφαλίζει τη μεταθάνατον ζωή μας σε έναν άλλο κόσμο,μιας και ο εγκέφαλος θα μας εγκαταλείψει κάποτε.
Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί,μετά το θάνατο,να μην είσαι ο ίδιος που είσουν πρίν;;ακόμη και αν δεν συνδέονται εγκέφαλος και ψυχή,ζείς τη ζωή σου με τον εγκέφαλο και μετά ο θεός αναδημιουργεί τη συνείδηση σου και την ενσωματώνει στην ψυχή
μπορεί να γίνεται και έτσι.
Επίσης πολλοί πιστεύουν ότι η ψυχή πρέπει ντε και καλά να είναι κλεισμένη μέσα στο κεφάλι μας η το σώμα μας…μπορεί να μην είναι απαραίτητο κάτι τέτοιο,η ψυχή μπορεί και να βρίσκεται στο σύμπαν,δεν είναι απαραίτητο να είναι στον εγκεφαλό μας
βέβαια δεν υπάρχουν αδιάσειστες αποδείξεις που να καταρίπτουν εντελώς κάτι τέτοιο,οκ οι νευροεπιστήμες έχουν βρεί το βιολογικό υπόβαθρο της συνείδησης και ότι αυτή παράγεται απο τον εγκέφαλο,αλλά αυτή μπορεί και να είναι η μισή αλήθεια,ο εγκέφαλος μπορεί και να δημιουργεί το μισό κομμάτι της συνείδησης και το άλλο μισό να βρίσκεται στην ψυχή,μπορεί ο εγκέφαλος να δημιουργεί τη συνείδηση του εαυτού σε αυτό τον κόσμο και η ψυχή να κρατά με κάποιο τρόπο δεδομένα για το ποιός είσουν όταν ζούσες με τον εγκέφαλο και μετά(όταν θα πεθάνουμε),να νιώθουμε με το άλλο σώμα αυτό που ήμαστα εδώ…δηλαδή μπορεί να υπάρχει κάποιος ασύλληπτος μηχανισμός αλληλεπίδρασης μεταξύ ψυχής και εγκεφάλου…πολλά παίζουν που δεν μπορούμε να τα ξέρουμε…
πιστεύω είναι αρκετά απίθανο να απαντηθεί κάτι τέτοιο σε αυτή τη ζωή με το πεπερασμένο μυαλό που διαθέτουμε…
Αυτό που quotάρεις είναι πάνω-κάτω η έννοια της ψυχής των Μαρτύρων του Ιεχωβά. Εκείνοι λένε πως δεν υπάρχει κόλαση και όταν πεθάνεις, απλώς πεθαίνεις και κάποια στιγμή ο Θεός θα αναδημιουργήσει αυτούς που θέλει.
μπορεί να υπάρχει κάποιος ασύλληπτος μηχανισμός αλληλεπίδρασης μεταξύ ψυχής και εγκεφάλου…
Άμα υπάρχει κάτι τέτοιο, τότε θα είναι εξ ορισμού αντιληπτός και μετρήσιμος, τουλάχιστον από τη μεριά του υλικού σώματος, όπως έχω ξαναπεί.
Evan T
“Άμα υπάρχει κάτι τέτοιο, τότε θα είναι εξ ορισμού αντιληπτός και μετρήσιμος, τουλάχιστον από τη μεριά του υλικού σώματος, όπως έχω ξαναπεί.”
Αυτό θέλω να στο ρωτήσω,πώς ακριβώς το ενοείς δεν κατάλαβα;;
Αν ενοείς ότι πρέπει να δίνει υλικά σημάδια ύπαρξης τότε αυτά ίσως να είναι το γεγονός ότι δημιουργείται συνείδηση λόγο της εγκεφαλικής λειτούργίας και το άλλο μισό να ανήκει στην ψυχή
αν ενοείς ότι πρέπει να είναι αντιληπτή και η λειτουργία της ψυχής,δεν θεωρώ πως πρέπει απαραιτήτως να γίνει αντιληπτός ο μηχανισμός της και οι αρχές λειτουργίας της,καθώς αυτή θα είναι κάτι που αφορά τη μεταθάνατον ζωή μας.
Εννοώ ότι αν ο εγκέφαλος στέλνει “σήματα” προς την ψυχή και δέχεται “σήματα” από την ψυχή, αυτό θα είναι ανιχνεύσιμο. Μπορεί στο realm της ψυχής να μην έχουμε πρόσβαση, αλλά σε υλικό επίπεδο όλα γίνονται με ανταλλαγή ενέργειας και η ενέργεια είναι ανιχνεύσιμη (ίσως όχι τώρα, αν μιλάμε για μικρά ποσά, αλλά στο μέλλον σίγουρα). Αυτό εννοείται ότι προϋποθέτει και κάποιο μηχανισμό μετατροπής άυλων σημάτων σε υλικά και τ’ανάπλιν.
Γενικά, να πω την αλήθεια, με ενοχλεί η προσκόλληση της σύγχρονης διανόησης σε σχήματα που προέρχονται από μια ελλειπή κατανόηση του εγκεφάλου και της συνείδησης. Δεν μπορώ να κακίσω έναν αρχαίο που δεν είχε ιδέα από πού μπορεί να πηγάζει η συνείδηση και πρότεινε την ψυχή (καλά έκανε, αφού του το επιτρέπαν τα στοιχεία), αλλά μπορώ να προβληματιστώ που σύγχρονοι άνθρωποι προσκολλούνται σε τέτοιες αντιλήψεις.
Αυτό διαφαίνεται ακόμα και από τους ορισμούς. Λέμε “η ψυχή είναι υπερφυσική και δεν μπορούμε να ξέρουμε κάτι γι’αυτή μετά βεβαιότητας”. Οπότε θα ρωτήσω κι εγώ “και πως ξέρεις το ο,τιδήποτε γι’αυτή την ψυχή ή ότι καν έχεις, αφού βρίσκεται εκτός υλικής πραγματικότητας;” και μετά αρχίζουν οι δηλώσεις και τα θρησκευτικά δόγματα, τα “το νιώθω μέσα μου” και “το διάβασα σ’αυτό το παλιό βιβλίο”.
Προσωπικά θεωρώ πως αν οι θρησκείες δεν είχαν αγκιστρωθεί στις αρχαίες αντιλήψεις περί ψυχής και δεν τις κουβαλάγανε μαζί τους ως δόγματα, σήμερα η συζήτηση δεν θα προκαλούσε καμία αντιπαράθεση και δε θα είχε κανένα ενδιαφέρον έξω από επιστημονικούς και φιλοσοφικούς κύκλους.
Η ψυχή ξεκίνησε ως υπόθεση για την ερμηνεία του φαινομένου της συνείδησης, αλλά το να απαιτεί ειδικό απυρόβλητο status πλέον είναι αστείο. Tο γεγονός ότι μας άρεσε να είχαμε ψυχή και κατ’επέκταση άυλη αθανασία δε θα έπρεπε να μας αποτρέψει από το να ελέγξουμε την υπόθεση αυτή. Η υπόθεση της ψυχής θα ζήσει ή θα πεθάνει όπως όλες οι υποθέσεις στην ιστορία της επιστήμης και της φιλοσοφίας.
Evan T
Κανείς δεν έχει αποδείξεις υπέρ της ύπαρξης της ψυχής,αλλά κατά τη γνώμη μου η επιστήμη δεν μπορεί και ούτε θα μπορέσει ποτέ να αποδείξει τη μη ύπαρξη της γιατί εσύ μπορεί να με ρωτάς
“και πως ξέρεις το ο,τιδήποτε γι’αυτή την ψυχή ή ότι καν έχεις, αφού βρίσκεται εκτός υλικής πραγματικότητας”
και εγώ με τη σειρά μου ρωτάω πως ξέρεις ότι δεν υπάρχει αφού είναι εκτος υλικής πραγματικότητας;; η οποία απο τη στιγμή που δεν ξέρουμε πως είναι,αυτό σημαίνει πως μπορεί και να είναι ανώτερη απο τον υλικό κόσμο και να μην μπορούμε να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί,αλλά να λειτουργεί σε συνεργασία με τον υλικό κόσμο,παρ όλο που εμείς κατανοούμε μόνο τον υλικό κόσμο και βγάζουμε συμπεράσματα μόνο γι αυτόν…
άρα καταλήγουμε,κατα τη γνώμη μου στο ίδιο συμπέρασμα που βγάλαμε και σε σχολιασμούς σε άλλα άρθρα,ότι δεν μπορούμε να ξέρουμε στα σίγουρα τι γίνεται και το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι υποθέσεις και το τι πραγματικά ισχύει θα το μάθουμε την ημέρα που θα σταματήσει να λειτουργεί ο εγκέφαλός μας.
Μα εδώ αγαπητέ Ανδρέα (χρόνια πολλά για χτες, κιόλας
) μπαίνει το τεκμήριο του ποιου βαρύνει την απόδειξη. Αφού η θρησκεία εισήγαγε ουσιαστικά την έννοια ψυχή, αυτή είναι που θα πρέπει να την αποδείξει. Το τρέχον άρθρο απλά παρουσιάζει στοιχεία που δείχνουν ότι η ύπαρξη ψυχής είναι αμφίβολη, αλλά ως γνωστόν μια αρνητική πρόταση (“Δεν υπάρχει ψυχή”) δεν αποδεικνύεται.
Οπότε, αν είναι κάποιος που πρέπει να αποδείξει ότι υπάρχει ψυχή για να τη λάβουμε υπ’όψη ως δεδομένο, αυτή είναι η θρησκεία. Αν δεν είναι σε θέση να την αποδείξει, μπορεί να συνεχίσει την πιστεύει εννοείται, αλλά δεν έχει την υποχρέωση κανείς άλλος να τη λαμβάνει υπ’όψιν του και φυσικά οποιοδήποτε επιχείρημα που πατάει στην ψυχή και εκτείνεται εκτός των πλαισίων του εκάστοτε θρησκεύματος είναι άκυρο μέχρι αποδείξεώς της.
Evan T
Ευχαριστώ για τα χρόνια πολλά
Πιστεύω όλοι όσοι πιστεύουν στην ψυχή το κάνουν λόγο πίστης,επειδεί έχουν σωθεί έγγραφα απο παλιά που μιλούν για την ψυχή,είναι καθαρά θέμα πίστης
δεν μπορεί όμως να αναγκάζεις κάποιον να πιστέψει στην ψυχή έτσι επειδεί το θέλεις και αναφέρομαι σε κάποιους οι οποίοι θέλουν πολλές φορές να επιβάλουν τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις με το έτσι θέλω,
λοιπόν ο καθένας έχει τα δικά του πιστεύω και όποιος προσπαθεί να μειώσει κάποιον που δεν πιστεύει και να τον κάνει να νιώθει άσχημα τότε τι να πω;αν νομίζει αυτός ο άνθρωπος ότι κάνει το θέλημα του θεού,ας μην ασχοληθεί καλύτερα καθόλου με τον προσυλητισμό.
Όσον αφορά την ψυχή όπως είπα κατά τη γνώμη μου,αν υπάρχει δεν μπορούμε να την καταλάβουμε σε αυτή τη μορφή που είμαστε τώρα.
Evan T
Να ξές σε κανένα δικό μου σχόλιο δεν σε κιτικάρω για τη στάση σου απέναντι στην ψυχή,για εμένα είναι καθαρά θέμα πίστης,αυτή είναι η γνώμη μου,απο εκεί και πέρα υπάρχει το αυτεξούσιο και ο καθένας έχει το δικαίομα να πιστεύει σε ότι θέλει.
Όχι, ρε συ, τι λες τώρα. Μια χαρά κουβέντα κάνουμε. Δεν παρεξηγώ.
Evan T
Όχι απλώς λέω για να μη δημιουργούνται παρεξηγήσεις,τις μισώ πολύ τις παρεξηγήσεις
Ανδρέα χρόνια πολλά,
χμ τα έγγραφα που μιλούν απο παλιά δεν έχουν δώσει ακριβώς τον ορισμό της ψυχής που χρησιμοποιούν, τον αφήνουν ως εργασία για το σπίτι για τον αναγνώστη. Η κάνω λάθος;
Αντώνης
Ευχαριστώ φίλε αντώνη.
Όσον αφορά την ψυχή δεν νομίζω να υπάρχει ακριβής ορισμός,ποτέ δεν διατυπώθηκε,οι πιο πολλοί ένθεοι,οπως και εγώ,πιστεύουν ότι ο θεός δεν μας τα αποκάλυψε όλα,καθώς κάποια πράγματα δεν μπορούμε να τα καταλάβουμε πως λειτουργούν.
Έλα ρε συ, Αντρέα, τώρα… Αυτό είναι πολύ φτηνή δικαιολογία (κυριολεκτικά δηλαδή, δεν κοστίζει τίποτα· ούτε χρόνο, ούτε φαιά ουσία).
Evan T
Δεν έχω πολύ απο την τελευταία
Πάντως πέρα απο την πλάκα δεν ξέρω κάποιον ορισμό.